Νοσταλγία

  Ως τότε ο χρόνος της παρουσιαζόταν με τη μορφή του παρόντος που καταβροχθίζει το μέλλον'φοβόταν την ταχύτητά του (όταν περίμενε κάτι οδυνηρό) ή δυσανασχετούσε με τη βραδύτητά του (όταν περίμενε κάτι ωραίο). Αυτήν την φορά ο χρόνος τής εμφανίζεται τελείως διαφορετικός' δεν πρόκειται πια για το ένδοξο παρόν που κυριεύει το μέλλον' πρόκειται για το ηττημένο, το δέσμιο παρόν, που νικήθηκε από το παρελθόν. (...) Στέκει σαν υπνωτισμένη, και δεν μπορεί να κάνει άλλο παρά να κοιτάζει αυτό το κομμάτι της ζωής της που ξεμακραίνει, να το κοιτάζει και να υποφέρει. Και δοκιμάζει μια εντελώς καινούρια αίσθηση, που τη λένε νοσταλγία.

  Αυτή η αίσθηση, αυτή η ακατανίκητη επιθυμία για επιστροφή, της αποκαλύπτει διαμιάς την ύπαρξη του παρελθόντος, τη δύναμη του παρελθόντος, του δικού της παρελθόντος' στο σπίτι της ζωής της εμφανίστηκαν παράθυρα, παράθυρα στραμμένα προς τα πίσω, σ'αυτά που έζησε' στο εξής, χωρίς τα παράθυρα αυτά, θα είναι αδιανόητη πια η ύπαρξή της.

Milan Kundera - Η Άγνοια